ผอ.กองสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ เผย กำลังผลักดันร่างกม. ขจัดการเลือกปฏิบัติฯ เพื่อให้ครอบคลุมทุกกลุ่มคน

เขียน : ธีรภัทร กมล และ รณรต วงษ์ผักเบี้ย

กราฟิก : สุตาภัทร มาลาพร

ผอ.กองสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ เผย กำลังผลักดันร่างกม. กลาง ขจัดการเลือกปฏิบัติฯ พร้อมสร้างกลไกร้องเรียน เพื่อให้ครอบคลุมทุกกลุ่มคนและมีมาตรฐานกม.เป็นหนึ่งเดียวกัน ด้านมูลนิธิ SWING ชี้ พนักงานบริการกลางคืนถูกมองอย่างไม่เท่าเทียม หากร่างฯ ผ่านจะช่วยคุ้มครองจากการถูกเลือกปฏิบัติ

เมื่อวันที่ 13 พ.ย ที่งาน ‘เท่ากันเฟส 2026’ สถานีรถไฟหัวลำโพง นรีลักษณ์ แพไชยภูมิ ผอ.กองสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรม ให้สัมภาษณ์ว่า ปัจจุบันกรมฯ กำลังร่วมผลักดันร่าง พ.ร.บ.ขจัดการเลือกปฏิบัติต่อบุคคล ซึ่งเป็นร่างกฎหมายกลางเพื่อขจัดการเลือกปฏิบัติในทุกรูปแบบ ทั้ง LGBTQ+ คนพิการ กลุ่มชาติพันธุ์และกลุ่มคนทุกกลุ่ม รวมถึงการสร้างกลไกในการรับเรื่องร้องเรียน และมีบทลงโทษหากมีการเลือกปฏิบัติเกิดขึ้น ที่ไม่เพียงจะเป็นการสร้างกลไกใหม่ แต่ยังมีการทบทวนกฎหมายเก่าว่ามีการเลือกปฏิบัติในเนื้อหากฎหมายหรือไม่ โดยร่างฉบับใหม่จะมีความครอบคลุม เพื่อให้กฎหมายมีมาตรฐานเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน 

นรีลักษณ์ กล่าวว่า การเลือกปฏิบัติคือการปฏิบัติอย่างแตกต่างต่อบุคคลหรือกลุ่มใดๆ ซึ่งอาจก่อให้เกิดผลเสียตามมา เช่น การไม่ให้แรงงานต่างชาติเข้าถึงสิทธิการรักษาพยาบาล การไม่รับเด็กต่างชาติหรือกลุ่มชาติพันธุ์เข้าระบบการศึกษา หรือการไม่รับ LGBTQ+ เข้าทำงาน เนื่องจากคนทุกคนควรถูกปฏิบัติเท่ากันเพราะเป็นมนุษย์เหมือนกัน โดยกฎหมายนี้จะทำให้ผู้ที่ถูกเลือกปฏิบัติมีหน่วยงานในการร้องเรียน สร้างความตระหนักรู้ให้แก่คนในสังคม รวมถึงทำให้หน่วยงานต่างๆ ที่มีกฎหมายเดิมต้องทบทวนกฎหมายนั้นให้มีการพัฒนาที่ดียิ่งขึ้น

นรีลักษณ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า ร่างฯ ฉบับนี้มีการผลักดันร่วมกับภาคประชาสังคมมาระยะหนึ่งแล้ว แต่เพราะการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองของไทยที่เกิดบ่อยครั้งทำให้ร่างฯ ถูกส่งกลับมาหลายครั้งและยังไม่สำเร็จ ปัจจุบันจึงกำลังส่งร่างฯ เข้าไปในสภาอีกครั้ง และอยู่ระหว่างการรอบรรจุเพื่อเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรี แต่ก็ยังมีความเห็นต่างกับหลายหน่วยงานในภาครัฐ จึงยังต้องมีการตกลงทิศทางของกฎหมายร่วมกัน ซึ่งหากผ่าน ครม. แล้วและไม่มีการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในระหว่างนั้น ก็คาดว่าจะเสร็จสิ้นภายใน 1-2 ปี

“ภาคประชาสังคมค่อนข้างเห็นด้วยกับกฎหมายนี้ เพราะว่าเราอยากมีกฎหมายกลางอย่างที่หลายๆ ประเทศมี แต่ตอนนี้ยังมีหน่วยงานภาครัฐที่ขัดแย้งด้วย เพราะมองว่ากฎหมายอาจมีความซ้ำซ้อนกับที่มีอยู่แล้ว อาจจะต้องตัดออก จึงต้องทำความเข้าใจร่วมกัน ซึ่งเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันในหมู่ราชการ คนทั่วไปก็ยังมองว่ามีประโยชน์” นรีลักษณ์กล่าวและว่า โมเดลของกฎหมายนั้นมีการนำของต่างประเทศอย่างออสเตรเลียและอังกฤษมาปรับใช้ให้เข้ากับบริบทของไทย โดยจะมีช่องทางในการเพิ่มบทบาทการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมในการร่วมกำหนดนโยบายต่างๆ ด้วย เช่น การกำหนดคณะกรรมการ หรือสภาต่างๆ

นรีลักษณ์ ให้สัมภาษณ์เพิ่มเติมว่า ไม่มั่นใจว่ากฎหมายจะผ่านเมื่อใด แต่สิ่งที่ประชาชนทำได้ทันทีคือการเริ่มสร้างมุมมองเกี่ยวกับความเท่าเทียมให้เกิดขึ้น ทั้งในตัวเอง เพื่อนๆ และสังคมรอบข้าง ส่วนในภาครัฐก็อยากให้มีการสนับสนุนร่างฯ นี้ด้วย รวมถึงร่วมกันทบทวนกฎหมายเดิม ทบทวนนโยบายการให้บริการของแต่ละภาคส่วนว่าในปัจจุบันมีความเหมาะสมเพียงใด เท่าเทียมหรือไม่ หรือมีข้อจำกัดใดที่ทำให้ไม่สามารถเข้าถึงคนได้ทุกกลุ่ม

จิรัฏฐ์ ธนเสฏฐ์ เจ้าหน้าที่ฝ่ายงานด้านสิทธิมนุษยชน มูลนิธิเพื่อนพนักงานบริการ (SWING) ให้สัมภาษณ์ว่า พนักงานบริการ หรือคนที่ทำงานบริการกลางคืน (sex worker) เป็นกลุ่มคนที่อยู่ในสถานะผิดกฎหมายตาม พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการค้าประเวณี พ.ศ. 2539 ซึ่งการมีสถานะผิดกฎหมายทำให้สังคมไม่มองพวกเขาว่าเป็นคนอย่างเท่าเทียมกัน จนนำไปสู่การถูกละเมิดสิทธิของกลุ่มพนักงานบริการเหล่านี้ เช่น การไม่จ่ายค่าบริการ หรือการทำร้ายร่างกาย

“สังคมพยายามผลักคนกลุ่มนี้ให้ไปอยู่ในพื้นที่สีเทา เพราะฉะนั้นการเลือกปฏิบัติเกิดขึ้นแบบร้อยละ 100 ในพัทยาจะเจอหลายเรื่องมาก บางโรงแรมจะปฏิเสธไม่ให้คนกลุ่มนี้ (พนักงานบริการกลางคืน) เข้าใช้บริการที่โรงแรม หรือจะเป็นการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพ ตอนที่พวกเขาไปใช้บริการด้านสุขภาพ เขาจะไม่กล้าพูดว่าเขาทำอาชีพอะไร บางทีเขาเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ก็ไม่กล้าเล่าความจริง หรือบางทีไม่กล้าไปหาหมอด้วยซ้ำ” จิรัฏฐ์ กล่าว

จิรัฏฐ์ กล่าวต่อว่า SWING เป็นหนึ่งใน 9 ภาคีที่ร่วมกันผลักดัน พ.ร.บ.ขจัดการเลือกปฏิบัติฯ ซึ่งพยายามผลักดันมาเกือบ 10 ปีแล้ว โดยที่กฎหมายนี้ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการขจัดความขัดแย้งระหว่างบุคคลเท่านั้น แต่ส่งผลไปถึงการออกนโยบายของรัฐให้ครอบคลุมกับคนทุกกลุ่ม โดยกฎหมายดังกล่าวจะเปิดให้มีสัดส่วนของภาคประชาชนเข้าไปเป็นคณะกรรมการ และหากกฎหมายฉบับนี้ผ่าน พนักงานบริการกลางคืนก็จะได้รับความคุ้มครองไม่ให้ถูกเลือกปฏิบัติด้วย 

“เราพูดไม่ได้หรอกว่ามันจะมีเครื่องมือไหนในการที่จะขจัดการเลือกปฏิบัติได้แบบร้อยละ 100 แต่มันจะทำให้ประชาชนคอยเฝ้าระวังรัฐได้ว่า รัฐมีนโยบายหรือกฎหมายอะไรที่นำไปสู่การตีตราหรือการเลือกปฏิบัติกับคนในสังคมหรือคนบางกลุ่มหรือไม่” จิรัฏฐ์ กล่าว