เขียน ธีรภัทร กมล
กราฟิก สุตาภัทร มาลาพร
อ.รัฐศาสตร์ มธ. ชี้ รัฐคือกลไกสำคัญที่ทำให้เกิดความรุนแรงในการเคลื่อนไหวทางการเมือง เหตุเมินเฉยข้อเรียกร้อง ทำผู้เคลื่อนไหวอาจจำเป็นต้องใช้ความรุนแรงตอบโต้
จากกรณีการออกมาประท้วงครั้งใหญ่ในฝรั่งเศสอันสืบเนื่องมาจากปัญหาค่าครองชีพสูงและเศรษฐกิจถดถอย จนส่งผลให้มีความรุนแรงเกิดขึ้นทั้งจากทางผู้ประท้วงและเจ้าหน้าที่ตำรวจที่เข้ามาปราบปรามนั้น เมื่อวันที่ 23 ต.ค. ผศ.ชญานิษฐ์ พูลยรัตน์ อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) ให้สัมภาษณ์ว่า รัฐคือกลไกสำคัญที่ก่อให้เกิดความรุนแรงในการเคลื่อนไหวทางสังคม เพราะมนุษย์ไม่ได้เกิดมามีความต้องการบางอย่างแล้วอยากจะใช้ความรุนแรงเลยทันที แต่สาเหตุที่ผู้ประท้วงบางกลุ่มเลือกใช้ความรุนแรง โดยใช้อาวุธผลักดันข้อเรียกร้องของตนเป็นเพราะรู้สึกว่าปัญหาของพวกเขาไม่ถูกรับฟังมากพอ แม้จะพยายามใช้สันติวิธีอย่างวิธีการทางการเมือง ต่อรอง และลงถนนแล้วก็ตาม
ชญานิษฐ์ กล่าวว่า ไม่ใช่การชุมนุมทุกกรณีจะเกิดขึ้นพร้อมกับความรุนแรงหรือจะนำไปสู่ความรุนแรงเสมอไป เนื่องจากเคยมีการศึกษาไว้ในระดับนานาชาติ พบว่าช่วง40-50 ปีที่ผ่านมา ขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมจำนวนมากนิยมใช้สันติวิธีผลักดันข้อเรียกร้องของตน เพราะเมื่อขบวนการเลือกใช้สันติวิธีก็จะมีโอกาสชี้ชวนให้สังคมเกิดความเห็นอกเห็นใจ หรือมีแนวโน้มที่จะสนับสนุนขบวนการเหล่านี้มากขึ้น เนื่องจากไม่มีการทำร้ายผู้ใด หากขบวนการใช้ความรุนแรงก็จะทำให้รัฐก็มีความชอบธรรมในการปราบปรามได้ แต่สังคมก็ยังคงเข้าใจผิดในส่วนนี้ คิดว่าการชุมนุมเรียกร้องจะต้องนำมาซึ่งความรุนแรงเสมอ
ชญานิษฐ์ กล่าวต่อว่า หากประชาชนสามารถขับเคลื่อนข้อเรียกร้องผ่านวิธีต่างๆ เช่น การร้องทุกข์กับหน่วยงานของรัฐ การเข้าชื่อเสนอข้อกฎหมาย แก้กฎหมาย หรือการเลือกตั้งให้เลือกตัวแทนของตัวเองเข้าไปในสภา โดยที่วิธีการดังกล่าวมีการสร้างความเปลี่ยนแปลง หรือแนวโน้มสูงที่จะได้รับฟังจากรัฐสภาและผลักดันให้เป็นกฎหมาย ประชาชนก็ย่อมเลือกวิธีเหล่านี้ในการขับเคลื่อน เพราะมีผลเสียน้อยกว่า แต่ถ้าช่องทางเหล่านี้ใช้ไม่ได้ เมื่อพรรคที่เลือกไม่เคยได้เป็นรัฐบาล แม้จะมีคะแนนเสียงท่วมท้นจากการเลือกตั้ง กฎหมายที่เคยเสนอชื่อถูกตีตกทุกครั้งจากรัฐสภา หรือร้องทุกข์กับรัฐแล้วก็ไม่เคยนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงอะไร ประชาชนก็ต้องเลือกการลงถนนเพราะช่องทางแบบปกติไม่ได้ผล หรือกระทั่งบางครั้งก็นำไปสู่ความรุนแรง
ธีรภพ เต็งประวัติ นักศึกษาคณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา ชั้นปีที่ 4 มธ. ซึ่งมีประสบการณ์เข้าร่วมกิจกรรมเคลื่อนไหวทางการเมืองหลายครั้ง เช่น รณรงค์แก้ไขรัฐธรรมนูญ งานรำลึกเหตุการณ์ตากใบ ในฐานะผู้ร่วมจัดกิจกรรม ให้สัมภาษณ์ว่า ในกรณีของประเทศไทย การเลือกตั้งก็เห็นได้ว่ามีความผิดปกติชัดเจน การยื่นหนังสือล่ารายชื่อที่มีคนทำอยู่ตลอดก็ยังไม่นำไปสู่ผลสำเร็จอย่างจริงจัง บางข้อเรียกร้องที่กว่าจะสำเร็จอย่าง พ.ร.บ. สมรสเท่าเทียม หรือ พ.ร.บ. อากาศสะอาด ก็ใช้เวลาขับเคลื่อนกว่าสิบปี ช่องทางให้ประชาชนร้องเรียนที่มีอยู่ก็เหมือนกับว่าไม่มี สุดท้ายช่องทางที่เร็วที่สุดในการต่อรองกับรัฐก็คือการประท้วง ซึ่งหากเป็นกรณีที่มีจำนวนคนไม่มากพอที่จะใช้ต่อรอง การก่อความวุ่นวายจึงเป็นกลยุทธ์หนึ่งที่อาจใช้เคลื่อนไหวทางการเมือง แต่ก็มีความเสี่ยงที่ตามมาเช่นกัน
ธีรภพ กล่าวเพิ่มเติมว่า คนไทยไม่เคยชินกับการเคลื่อนไหวที่รุนแรง และมักตัดสินผู้ออกมาเคลื่อนไหวจากท่าที วิธีการ และข้อความในการสื่อสาร มากกว่าจุดประสงค์ที่ผู้ออกมาเคลื่อนไหวต้องการสื่อสาร มองว่าการออกมาเคลื่อนไหวต้องสงบเสงี่ยม นั่งนิ่งๆ ฟังคนปราศรัย เดินขบวนอย่างเรียบร้อย ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริงแล้ว ยุทธศาสตร์การเคลื่อนไหวนั้นหลากหลายมาก และไม่มีการชุมนุมใดที่แกนนำจะสามารถควบคุมขบวนการได้ทั้งหมด จึงเป็นเรื่องปกติที่จะมีอะไรเกินเส้นไปบ้าง อย่างไรก็ตาม บางครั้งการใช้ความรุนแรงก็อาจกลบประเด็นที่ผู้ชุมนุมต้องการเรียกร้องได้ นี่จึงเป็นสิ่งที่ทั้งคนไทยต้องทำความเข้าใจ และผู้เคลื่อนไหวเองก็ต้องประเมินว่าความรุนแรงนั้นตอบรับกับเป้าหมายในการเคลื่อนไหวหรือไม่
“ยุทธศาสตร์การเคลื่อนไหวก็มีความกึ่งๆ ออร์แกนิก (เป็นไปตามธรรมชาติ) จากประสบการณ์ที่ผ่านมา ถ้าผู้เข้าร่วมชุมนุมอยู่ในระดับสัก 300-500 คน แกนนำก็อาจยังพอคุมสภาพได้ ว่าอยากให้เคลื่อนไหวไปในทิศทางไหน แต่ถ้าถึงจำนวน 1,000 คนหรือเป็นหมื่นแสนคนขึ้นไป ก็คงไม่มีทางที่จะควบคุมให้ไปในทิศทางเดียวกันได้ เพราะทุกคนก็มีข้อเรียกร้องของตัวเอง โดยที่ไม่จำเป็นต้องตรงกับแกนนำเลย” ธีรภพกล่าว
ธีรภพกล่าวว่า การเคลื่อนไหวทางการเมืองของไทยมีความเสี่ยง และมีราคาที่ต้องจ่ายสูงมาก ไม่ว่าจะเป็นความยากลำบากในการเดินทาง การหยุดงาน และความเสี่ยงที่จะถูกปราบปรามหรือดำเนินคดี ซึ่งในบริบทของฝรั่งเศส พวกเขามีความหวังมากพอที่จะยอมแลกสิ่งเหล่านี้เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง แต่บริบทของไทยในปัจจุบันแม้ความโกรธต่อระบบการเมืองของคนไทยจำนวนหนึ่งยังมีอยู่และมีมากพอ แต่เพราะรู้สึกว่าขับเคลื่อนไปก็ไม่ได้มีอะไรเปลี่ยนแปลง พวกเขาจึงค่อยๆ หมดหวังและรู้สึกว่าความโกรธของตนเองไม่สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงได้ ท้ายที่สุดจึงกลายเป็นการไม่ทำอะไร และรอว่าสักวันหนึ่งจะกลับมามีโอกาส ซึ่งได้จากการเปลี่ยนสภาชุดใหม่ หรือรัฐธรรมนูญใหม่ที่เอื้อให้พวกเขาได้มีความหวังอีกครั้ง
“เราไม่รู้สึกว่าประเทศไทยมีช่องทางให้ประชาชนบรรลุข้อเรียกร้องของตัวเองได้ขนาดนั้น แต่มันก็ไม่ใช่เหตุผลที่จะทำให้เราเลิกพูด ใช้ช่องทางไหนได้ก็ใช้ พยายามติดต่อนักการเมือง หรือคนที่มีสิทธิ์มีเสียงในสภาให้พูดถึงปัญหาที่ต้องการเรียกร้อง แคมเปญใครทำอะไรผมก็ลงชื่อ หรืออย่างลงถนน มีชุมนุมอะไรผมก็พยายามไป พยายามทำทุกช่องทาง แต่ถามว่ามีวิธีไหนที่มันนำไปสู่การบรรลุเป้าหมายไหม ก็คงเป็นไปได้ยากในเงื่อนไขปัจจุบันนี้” ธีรภพกล่าว
ความรู้สึกของคุณหลังอ่านบทความนี้เป็นอย่างไร ?
ถูกใจ
รักเลย
ตลก
เศร้า
โกรธ
