เรื่อง และภาพ : .jpeg
หากพูดถึงสื่อบันเทิงจากประเทศญี่ปุ่นที่คนจำนวนมากทั่วโลกมักจะนึกถึง แน่นอนว่า แฟรนไชส์ Pokémon ย่อมติดอันดับแรกๆ ที่ผู้คนจะนึกออก ด้วยการมีอยู่อย่างยาวนานถึง 30 ปี ในปี 2026 และครอบคลุมสื่อหลากหลายประเภท นับตั้งแต่ เกมที่วางรากฐานนับตั้งแต่เทคโนโลยีเครื่องเล่นเกมแบบพกพาในยุคแรกเริ่ม การ์ตูนอนิเมชัน การ์ดเกม และเรื่อยมาจนถึงเครื่องเล่นเกมพกพาแบบต่างๆ ในปัจจุบัน รวมถึงเกมในสมาร์ทโฟนอย่าง Pokémon Go ซึ่งได้รับการตอบรับดีจากแฟนคลับทั้งกลุ่มเก่า และกลุ่มใหม่
ความนิยมของ Pokémon ในประเทศไทยก็ไม่ได้ยิ่งหย่อนไปมากกว่าประเทศอื่นๆ โดยช่วงเดือนที่ผ่านมา The Pokémon Company เจ้าของแฟรนไชส์ Pokémon ประกาศเปิดศูนย์โปเกมอน หรือ Pokémon Center ประจำประเทศไทยที่ศูนย์การค้า Central World ด้วยพื้นที่ราว 2,000 ตารางเมตร นับเป็นศูนย์โปเกมอนใหญ่ที่สุดนอกประเทศญี่ปุ่น ในวันที่ 1 ธันวาคม 2026 ซึ่งเป็นร้านขายสินค้าเฉพาะทางของโปเกม่อน และมีสินค้าพิเศษเฉพาะเพื่อจัดจำหน่ายในประเทศไทย
การประกาศเปิดร้านใหญ่ในไทย เกิดขึ้นในช่วงเวลาไล่เลี่ยกันกับการประกาศโปเกม่อนประจำศูนย์ประเทศไทยเพื่อปลุกเร้าความผูกพันกับเกมของแฟนคลับ รวมถึงการเตรียมจัดอีเวนต์หลากหลายในช่วงปลายปีนี้ จนถึงต้นปีหน้า เช่น งานวิ่ง และกิจกรรมรับไอเทมพิเศษในเกม เมื่อผู้เล่นเดินทางไปยัง Pokémon Center ด้วยตัวเอง เป็นต้น ซึ่งแสดงถึงความนิยมของแฟรนไชส์ Pokémon ในประเทศไทยอย่างชัดเจน
Gotta Catch ’Em All!
แก่นหลักของ Pokémon ไม่มีอะไรมากไปกว่าเรื่องราวของ Pokémon Trainer หรือ ผู้เลี้ยงโปเกมอน ในโลกที่เต็มไปด้วย Pokémon ซึ่งก็คือสัตว์ชนิดต่างๆ ที่ถูกออกแบบให้หน้าตา ความสามารถ ถิ่นที่อยู่อาศัยแตกต่างกัน ซึ่งโลกของโปเกมอนนั้น ผู้เลี้ยงโปเกมอนล้วนตามหาโปเกมอนมาปลุกปั้น ฝึกฝน และนำมาต่อสู้กันแบบทัวร์นาเมนต์ ถ้าอธิบายให้เห็นภาพก็คงเปรียบได้กับการเลี้ยงไก่ชน หรือนกกรงหัวจุกเพื่อแข่งขัน ซึ่งนอกจากคุณค่าของชัยชนะในการต่อสู้แล้ว คุณค่าของการได้มาซึ่งโปเกมอนหายาก หรือมีโปเกมอนครบทุกตัว ก็เป็นความรู้สึกชัยชนะอีกรูปแบบของผู้เล่นเกมโปเกมอน ดุจการสะสมพระเครื่อง (ที่อยู่ในเกมแทนที่จะจับถือหรือห้อยคอได้) สอดคล้องไปกับคำขวัญสำคัญที่ปรากฏในสื่อแฟรนไชส์โปเกมอน ว่า “Gotta Catch ’Em All!” หรือ ต้องจับมาให้หมด ซึ่งเสริมความรู้สึกผู้เล่นถึงการสะสมอย่างเห็นได้ชัด
ปัจจุบันมีโปเกมอนที่ถูกคิดค้นและออกแบบโดยแฟรนไชส์สูงถึง 1,025 ชนิด และปรากฏในเกม Pokémon Go แล้ว 956 ชนิด ไม่นับรวมความแตกต่างแบบพิเศษอย่าง สีสันแบบพิเศษ ค่าพลังที่แตกต่างกันไปในแต่ละตัว ที่ล้วนแต่ส่งเสริมจิตวิญญาณของนักสะสม สอดคล้องกับมอตโต้ “Gotta Catch ’Em All!”
สำหรับหนึ่งในเกมของแฟรนไชส์โปเกมอน อย่างเกม Pokémon Go ก็มีอายุครบ 10 ปีแล้วในปี 2026 ซึ่งสะสมฐานผู้เล่นมากมายทั่วโลก นับตั้งแต่เด็กน้อยในวัยประถม ไปจนถึงผู้ใหญ่วัยทำงานที่เริ่มมีลูกจำนวนมาก ด้วยการออกแบบตัวละครโปเกมอนให้น่ารัก มีการ์ตูนแอนิชันสนับสนุนเรื่องราวในจักรวาล ซึ่งเด็กสามารถเข้าถึงได้ ไปจนถึงมีเกมและของเล่นจำนวนมากให้สามารถถือครองโปเกมอนที่หลากหลายจำนวนมากได้ ทั้งหมดล้วนส่งเสริมแบรนดิ้งให้อยู่มาอย่างยาวนาน และเกิดการส่งต่อ จากเด็กน้อยถือเกมกดเมื่อ 30 ปีที่แล้ว สู่คุณพ่อลูกอ่อนที่สามารถหาตุ๊กตาที่มีเรื่องราวมาเล่นกับลูกๆ
เกมที่บังคับให้ออกจากบ้าน
ความน่าสนใจของเกมบนโทรศัพท์สมาร์ทโฟนอย่าง Pokémon Go คือ การเป็นเกมออนไลน์ที่เป็นมิตรกับผู้เล่น เพราะในยุคที่สมาร์ทโฟนเป็นสิ่งที่เข้าถึงง่าย การเข้าถึงเกมนี้ก็ง่ายขึ้นตามไปด้วย อีกทั้งการออกแบบตัวเกมที่แตกต่างจากเกมสมาร์ทโฟนอื่นๆ ซึ่งมักต้องขะมักเขม้นก้มมองจอ กลับกัน Pokémon Go มีลักษณะการเล่นเกมที่ผลักดันผู้เล่นให้ออกไปเจอโลกจริง เดินทางไปยังที่ต่างๆ ไปจนถึงถูกชักจูงให้ออกกำลัง
กลไกทางด้านแรงจูงใจให้ผู้เล่นเดินออกจากบ้าน มีตั้งแต่ ระบบการเดินที่ทำงานร่วมกับตำแหน่งของโทรศัพท์สมาร์ทโฟน ที่ผู้เล่นต้องเคลื่อนที่หรือเดินจากจุดหนึ่งไปยังจุดหนึ่ง ซึ่งการเดินทางที่เร็วเกินไปเช่นการนั่งรถยนต์จะไม่ถูกนับ เมื่อผู้เล่นเคลื่อนตัวไปมาถึงระยะที่กำหนด ผู้เล่นจะได้รับของตอบแทน เช่น การฟักไข่โปเกมอนที่ต้องเคลื่อนที่ฟองละ 2-12 กม. การเก็บคะแนนความสนิทกับโปเกมอนคู่หูเหมือนกับพาสุนัขเดินเล่น ไปจนถึงการทำภารกิจเดินให้ถึงระยะทางที่กำหนดเพื่อปลดล็อคการได้รับโปเกมอนตัวใหม่ๆ เป็นต้น ไม่เพียงแต่การเดินไปเดินมาอย่างไร้เส้นทางเท่านั้น ตัวเกมยังมีระบบที่ผู้เล่นสามารถสร้างเส้นทางเอง และเดินตามเส้นทางเหล่านั้น เพื่อเก็บไอเทมเสริมเพื่อช่วยในการต่อสู้กับผู้เล่นอื่นๆ และจับโปเกมอนเพิ่ม อีกด้วย
นอกจากการเดินไปมาเพื่อเก็บไอเทม ทำภารกิจ ระบบกิจกรรมภายในเกมเอง ก็มีการอัปเดตอยู่ตลอดเวลา เช่น การจัดโปเกมอนพิเศษประจำสัปดาห์ บนเสาโปเกมอน ซึ่งเป็นจุดในเกมที่อิงสถานที่จริง ทำให้จุดที่มีคนพลุกพล่านมักเป็นแหล่งรวมของเสาโปเกมอน และเมื่อมีกิจกรรมพิเศษ ผู้เล่นก็จะถูกดึงดูดให้ออกจากบ้าน ไปเดินเล่นในอาณาบริเวณเหล่านั้น เพื่อตามล่าหาโปเกมอนพิเศษ และการได้มาผู้เล่นก็ไม่สามารถทำด้วยตัวคนเดียวได้ เนื่องจากกิจกรรมเหล่านี้มักมากับการโจมตีเสาโปเกมอน หรือการตีบอสโปเกมอนและต้องใช้ผู้เล่นราว 3 คนขึ้นไปในการร่วมกันทำกิจกรรม ทำให้การออกจากบ้านเพื่อทำกิจกรรมไม่สามารถมองหาเพียงจุดที่มีเสาโปเกมอนอยู่ได้ แต่ต้องมองหาเสาที่น่าจะมีผู้เล่นคนอื่นไปร่วมด้วยช่วยกันรุมตีล่าโปเกมอนพิเศษด้วยกัน ซึ่งสนับสนุนให้เกิดการสร้างชุมชนของผู้คนที่เล่นเกมนี้ร่วมกัน
เกมที่เชื่อมผู้คนใกล้ตัว
การออกไปทำกิจกรรมนอกบ้านเพื่อจับโปเกมอนนี้ ไม่เพียงแต่ก่อให้เกิดกิจกรรมและปฏิสัมพันธ์กับเกมเท่านั้น แต่ผู้ใหญ่วัย 30-40 ปี ที่เติบโตผ่านยุคแรกของโปเกมอนก็ใช้เกมนี้ในการปฏิสัมพันธ์กับเด็กตัวน้อยในครอบครัว ซึ่งการเขียนบทความนี้ ทำให้ผู้เขียนนึกถึงเหตุการณ์ในช่วงเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา เกมนี้ได้มีการจัดอีเว้นต์ครบรอบ 10 ปี ที่ผู้เล่นสามารถจับโปเกมอนตัวพิเศษสุดๆ จากการรุมตีเสา ผู้เขียนที่เพิ่งกลับมาเล่นเกมนี้ใหม่หลังไม่ได้เล่นมาราว 8-9 ปีจึงเดินทางไปยังศูนย์การค้าชานเมืองใกล้บ้านที่เป็นจุดรวมของเสาโปเกมอน
“เดินดีๆ นะลูก ไปหาที่นั่งก่อนค่อยจับโปเกมอน” เป็นเสียงที่ผู้เขียนได้ยินแม่พูดกับลูกสาววัยราว 6-8 ขวบ ขณะลงลิฟต์มาพร้อมผู้เขียน
ทว่าในขณะที่เดินออกจากลิฟต์ ผู้เขียนพบว่า โปเกม่อนเทรนเนอร์ที่แท้กลับไม่ใช่ลูกสาวเพียงคนเดียว แต่คือคุณพ่อที่เดินตามหลังแม่-ลูก ในขณะที่กำลังมองโทรศัพท์สมาร์ทโฟนที่แสดงภาพการตีเสาโปเกมอน
ผู้เขียนฉุกคิดจากภาพที่เห็นว่าไม่ใช่ปรากฏการณ์ของพ่อและลูกที่เล่นโปเกมอน แต่คือการส่งต่อความชอบ และนำไปสู่กิจกรรมที่คนต่างช่วงวัยทำด้วยกันได้ แม้จะไม่ใช่ทางตรงเหมือนการวิ่งเล่นด้วยกัน แต่เป็นกิจกรรมที่ทำร่วมผ่านสื่อกลางอย่างเกม และอาจนำไปสู่การสนทนา หรือปฏิสัมพันธ์บนกิจกรรมร่วมนี้
เกมออนไลน์ที่แชทไม่ได้
แต่ในความเป็นเกมและเป็นเกมออนไลน์ที่ต้องเล่นร่วมกับผู้เล่นคนอื่นที่ไม่รู้จิตใจและตัวตน ย่อมปฏิเสธไม่ได้ว่าผู้เล่นที่ไม่รู้เท่าทัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็ก อาจตกเป็นเหยื่อของการหลอกลวงผ่านช่องทางออนไลน์และนำไปสู่การเกิดอาชญากรรมทางเพศ ซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นทั้งในไทยและต่างประเทศ
ความน่าสนใจของ Pokémon Go คือ ผู้เล่นไม่สามารถปฏิสัมพันธ์ในการสื่อสารกันได้ภายในเกม มีเพียงการส่งของขวัญประจำวัน และการกดเชิญชวนไปตีเสาเท่านั้น ทำให้ผู้เล่นไม่สามารถพูดคุยกันโดยตรงได้และการที่จะเป็นเพื่อนในเกมกับผู้เล่นอื่นได้ จึงต้องเริ่มต้นผ่านโลกจริง เช่น การขอเพิ่มเพื่อนผ่านรหัสแอคเคาท์และ QR code การเพิ่มเพื่อนหลังร่วมกิจกรรมตีเสา หรือเพิ่มเพื่อนผ่านทางการให้รหัสแอคเคาท์ในสื่อสังคมออนไลน์อื่นๆ
การไม่สามารถสื่อสารกันในเกมได้ ยังลดสภาวะความ Toxic ของสังคมภายในเกมลง เพราะหากพิจารณาเกมออนไลน์หลายเกมแล้ว การด่ากันผ่านช่องแชทและแชทเสียงนับเป็นปัจจัยหนึ่งของภัยทางสุขภาพจิตที่ผู้เล่นเกมออนไลน์พึงจะได้เจอ และพบเจอได้ในเกมออนไลน์ยอดฮิตหลายเกม
อย่างไรก็ตามพ่อแม่ที่มีลูกเล่นเกมนี้ ก็ยังควรควบคุมเวลาการเล่นของลูกเพื่อไม่ให้เป็นเด็กติดจอ การนัดพบของกลุ่มนอกเกม และพฤติกรรมการเล่นของลูก ไม่ให้เล่นไปเดินไปจนเกิดอุบัติเหตุ
การแข่งขันของการสะสม
ความน่าสนใจอีกประการของเกม Pokémon Go คือ ระบบการแข่งขันที่เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับเกมทั่วไป แม้จะมีอยู่ในเกมนี้ แต่การแข่งขันระหว่างผู้เล่น กลับดูไม่สำคัญเท่าการแข่งขันกับการสะสมสิ่งที่อยู่ในเกม เพราะแม้ในเกม ผู้เล่นจะสามารถต่อสู้กันและลุ้นของรางวัลในเกมจากการชนะผู้เล่นอื่น แต่ระบบนี้เป็นเพียงส่วนเสริมการสะสมโปเกมอนที่ดีเท่านั้น เนื่องด้วยระบบการเล่นที่เน้นสนุกไปกับการตามหาและจับโปเกมอนที่แตกต่างกันมาครอบครอง สอดรับไปกับกิจกรรมต่างๆ ในเกมที่จะปรากฏโปเกมอนเวียนเปลี่ยนไปมาให้จับ ตลอดปี ซ้ำยังแตกต่างกันตามพื้นที่ที่ผู้เล่นดำรงอยู่ (ในบางกิจกรรม โปเกมอนบางตัวอาจปรากฏชั่วคราวในบางประเทศเท่านั้น) ล้วนแต่ตอกย้ำให้ผู้เล่นสนใจการตามหาโปเกมอนใหม่ๆ ที่แตกต่าง หรือโดดเด่นกว่าที่ตนมี มาเติมเต็มหัวใจ
กล่าวคือ ระบบการแข่งขันในเกมนี้ แม้จะมีที่แข่งกับคนอื่นได้ แต่เกมกลับทำให้เกิดการแข่งขันกับตัวเองด้วย เพราะการจะได้มาซึ่งโปเกมอนที่ต้องการ ก็ใช่ว่าจะหาได้โดยง่าย อีกทั้งผู้เล่นแต่ละคนมีเป้าหมายการสะสมโปเกมอนที่ต่างกัน บ้างเน้นสะสมสีพิเศษ บ้างเน้นสะสมตัวในตำนานที่ออกแบบมาในยุคเดียวกัน (โปเกมอนจะถูกออกแบบเป็นยุคๆ ตามเกมแต่ละภาคที่ออกตั้งแต่ยุคเกมตลับ) บ้างเน้นสะสมตัวที่ตัวเองชอบและมีค่าพลังสมบูรณ์หายาก
“Gotta Catch ’Em All!” จึงไม่ใช่แค่คำขวัญลอยๆ แต่เป็นกิมมิคที่ถูกฝังอยู่ในใจผู้เล่น ที่การจับโปเกมอนเป็นไปทั้งเพื่อ “มีให้ครบ” หรือ “ของมันต้องมี” โปเกมอนที่บางคนต้องการ บางครั้งก็เก่ง บางครั้งก็แค่เท่ บางครั้งก็แค่น่ารัก แต่การได้มา มัน “ดีต่อใจ”
สำหรับผู้เขียนที่เป็นผู้ใหญ่วัยทำงานอันมีหัวใจของเด็กโหยหาสื่อบันเทิงจากอดีต หรือที่หลายคนชอบแซวกันว่า “เด็กหนวด” การเล่นเกม Pokémon Go ไม่ได้เป็นไปเพียงเพื่อเล่นเกม แต่ตัวเกมกลับกลายเป็นสื่อที่เป็นแรงจูงใจในหลายๆ กิจกรรม เช่น การทำให้การออกจากบ้านไม่น่าเบื่อ การที่เดิน-วิ่งออกกำลังแล้วมีความหมายมากกว่าแค่สุขภาพแข็งแรง (แต่ได้ฟักไข่โปเกมอนด้วย) ไปจนถึงการสร้างความสุขเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวัน ผ่านเกมที่ไม่จำเป็นต้องเพ่งจอคอมพิวเตอร์อย่างบ้าคลั่ง
เพราะหลายครั้ง ผู้ใหญ่เจน Y ก็ต้องการพื้นที่ปลอดภัยให้ได้ใช้สื่อเยียวยาตัวเองจากความเครียดในชีวิตประจำวัน เหมือนคำที่ว่า “ขอพื้นที่เล็กๆ ให้ยังเป็นเด็กได้ไหม”
วารสารกลับหัว ที่ซุมแซวของเหล่ากูรู (และบางคราวก็กูไม่ค่อยรู) ด้านวารสารศาสตร์ ซึ่งผลัดกันหยิบข่าว กระแส ความเชื่อ และเรื่องรอบตัว มาพลิกซ้าย พลิกขวา กลับหัวดูว่า จริงแค่ไหน และยังมีอะไรซ่อนอยู่อีกบ้าง
พบเขาและเธอว์เหล่านี้ได้ทุกวันศุกร์ เที่ยงตรง ที่ Varasarn Press ที่นี่ที่เดียว
ความรู้สึกของคุณหลังอ่านบทความนี้เป็นอย่างไร ?
ถูกใจ
รักเลย
ตลก
เศร้า
โกรธ
