ArticlesWritings

ถ้าน้ำปนเปื้อนไม่มาถึงก๊อกเรา เรื่องนี้จบหรือยัง?

เรื่อง: ว่าแล้วคุณต้องอ่าน

ภาพ: วรุตม์ พงศ์พิพัฒน์

หกโมงกว่าของเช้ากลางเดือนพฤศจิกายน ฟีดโซเชียลของผมเต็มไปด้วยเรื่องสารหนูในแม่น้ำสาย กก และโขง กระแสร้อนแรงจนคนกรุงฯ เริ่มถามกันว่าน้ำประปาที่บ้านจะโดนด้วยไหม

ผมเองก็อดสงสัยไม่ได้ เลยลองเช็กดู ก็เจอคำชี้แจงของการประปานครหลวง (16 พฤศจิกายน 2569) ที่บอกว่าน้ำประปากรุงเทพฯ ไม่ได้รับผลกระทบ เพราะน้ำดิบมาจากเจ้าพระยาที่สำแล ปทุมธานี กับเขื่อนแม่กลอง คนละลุ่มน้ำกับแม่น้ำสาย กก และโขง เปิดแผนที่ดูก็เห็นชัดว่าน้ำสายกับน้ำกกไหลไปลงโขง ไม่ได้ลงมาทางเจ้าพระยา

อ่านจบก็โล่งใจ แต่แล้วผมก็มีคำถามตามมาว่า พอได้คำตอบเรื่องก๊อกบ้านตัวเองแล้ว ผมยังอยากรู้เรื่องของคนแม่สายที่โดนเต็ม ๆ ต่ออีกแค่ไหน?

ที่แม่สาย เรื่องน้ำก๊อกนี้เดินมาก่อนฟีดของผมสิบกว่าวัน วันที่ 5 พฤศจิกายน แม่น้ำสายขุ่นจนเกินกำลังระบบกรอง ประปาแม่สายต้องหยุดผลิตน้ำชั่วคราว กระทบผู้ใช้น้ำใน 14 หมู่บ้าน วันถัดมา ผลคัดกรองภาคสนามจากตัวอย่างน้ำบริเวณบ้านหัวฝายพบสารหนู 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือ 25 เท่าของเกณฑ์น้ำผิวดิน ประปากลับมาจ่ายน้ำได้ตั้งแต่วันที่ 7 แต่ผลตรวจน้ำดิบหลังจากนั้นยังพบสารหนูเกินเกณฑ์ ก๊อกกลับมาเปิดได้แล้ว เรื่องของแม่น้ำยังไม่จบ

ถ้าจะถามว่าสื่อเพิ่งสนใจตอนคนกรุงเทพฯ เริ่มกลัวหรือเปล่า คำถามนี้ฟังดูมีน้ำหนัก แต่พอย้อนดู อย่างน้อย Thai PBS ก็ตามเรื่องแม่น้ำกกมาตั้งแต่มีนาคม 2568 แล้ว ดังนั้นบางทีคนที่เพิ่งหันมามองจริงจังตอนกลัวว่าเรื่องจะมาถึงบ้านตัวเอง อาจเป็นผมเองนี่แหละ

ในทางวารสารศาสตร์ ความใกล้ตัวเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้ข่าวน่าสนใจ แปลแบบง่ายที่สุดคือ “เรื่องนี้จะมาถึงฉันไหม” พอรู้ว่าไม่ ผมก็มีเหตุให้ละสายตา ความสนใจที่ผูกไว้กับความกลัวว่าจะมาถึงตัว ก็หลุดไปพร้อมความกลัว ถ้าเราให้น้ำหนักข่าวด้วยเกณฑ์นี้เพียงอย่างเดียว คนที่อยู่กับปัญหาทุกวันคงต้องรอให้ปัญหาของเขาลามไปถึงคนอื่นก่อน เรื่องของเขาจึงจะหนักพอให้ใครหันมามอง

ตรงนี้ทำให้ผมนึกถึง Nancy Fraser (1990) นักทฤษฎีการเมืองที่ชวนให้มองว่า เส้นแบ่งระหว่างเรื่องของคนกลุ่มหนึ่งกับเรื่องที่สังคมควรใส่ใจนั้นขยับได้ และคนที่มักถูกมองข้ามต้องมีโอกาสบอกด้วยว่าเรื่องไหนควรถูกหยิบมาคุย และเพราะอะไร

อันที่จริงตัวแทนชุมชนและเกษตรกรแม่สายก็กำลังทำอย่างนั้นอยู่ วันที่ 11 พฤศจิกายน พวกเขายื่นข้อเสนอ 9 ข้อถึงนายกรัฐมนตรีผ่านนายอำเภอ ข้อหนึ่งคือขอให้ตั้งศูนย์ตรวจโลหะหนักในเชียงราย เพื่อตรวจดิน สัตว์น้ำ และผลผลิตทางการเกษตรได้เร็วขึ้น สำหรับผม คำชี้แจงกับแผนที่ก็พอจะตอบได้ว่าน้ำจากแม่น้ำที่เป็นข่าวไหลมาถึงแหล่งน้ำดิบของกรุงเทพฯ ไหม แต่สำหรับคนในพื้นที่เสี่ยงที่ต้องใช้น้ำทำกินทุกวัน คำตอบต้องละเอียดพอจะเลือกได้ว่าจะใช้น้ำในแต่ละครั้งจากไหน และอย่างไรจึงจะปลอดภัย

คนทำข่าวและอินฟลูฯ สายข่าวมีเรื่องให้ถามต่อจากตรงนี้ได้ทันที ข้อเสนอเรื่องศูนย์ตรวจไปถึงหน่วยงานไหนแล้ว ระหว่างรอ คนในพื้นที่ส่งตัวอย่างไปตรวจที่ไหน รู้ผลเมื่อไร และอะไรยืนยันแล้ว อะไรยังเป็นแค่ผลคัดกรอง คำตอบของคำถามพวกนี้อาจมาถึงหลังกระแสหลุดจากฟีดไปหลายวัน การกลับไปถามจึงสำคัญพอ ๆ กับการทำให้คนหยุดดูครั้งแรก

ผมยังโล่งใจที่รู้ว่ามลพิษจากกรณีนี้ไม่ได้ไหลมาถึงแหล่งน้ำดิบของประปากรุงเทพฯ ความโล่งใจนั้นมีที่มา และมีขอบเขตของมัน

ครั้งหน้าที่อ่านเจอคำว่า “ไม่ได้รับผลกระทบ” ผมอยากถามต่ออีกนิดว่าใครบ้างที่อยู่นอกขอบเขตของคำตอบนั้น เพราะเรื่องหนึ่งจะจบหรือยัง อาจขึ้นอยู่กับว่าเราใช้ก๊อกของใครเป็นตัววัด


อ้างอิง

การประปานครหลวง. (16 พฤศจิกายน 2569). กปน. ย้ำ น้ำประปา กทม.-นนท์-สมุทรปราการ ไม่ได้รับผลกระทบ จากกรณีสารหนูในแม่น้ำสาย–กก–โขง รวมถึงมลพิษในแม่น้ำบางปะกง ขอประชาชนอย่าตื่นตระหนก. https://www.mwa.co.th/uncontaminated/

โกวิทย์ บุญธรรม. (5 พฤศจิกายน 2569). จากสารพิษแม่น้ำกก สู่หายนะลุ่มน้ำโขง บทเรียน (ใคร) แก้ปัญหาสารพิษข้ามพรมแดน. Thai PBS. https://www.thaipbs.or.th/news/content/572238

สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1. (6 พฤศจิกายน 2569). ติดตามตรวจสอบและเก็บตัวอย่างน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน แม่น้ำสาย กรณีปนเปื้อนโลหะหนักจากมลพิษทางน้ำข้ามพรหมแดน และความขุ่นเพิ่มสูงผิดปกติจนส่งผลกระทบต่อระบบการผลิตและจ่ายน้ำประปาส่วนภูมิภาคให้แก่ประชาชน. https://epo01.pcd.go.th/th/news/detail/193950

Fraser, N. (1990). Rethinking the public sphere: A contribution to the critique of actually existing democracy. Social Text, (25/26), 56–80. https://doi.org/10.2307/466240


วารสารกลับหัว ที่ซุมแซวของเหล่ากูรู (และบางคราวก็กูไม่ค่อยรู) ด้านวารสารศาสตร์ ซึ่งผลัดกันหยิบข่าว กระแส ความเชื่อ และเรื่องรอบตัว มาพลิกซ้าย พลิกขวา กลับหัวดูว่า จริงแค่ไหน และยังมีอะไรซ่อนอยู่อีกบ้าง

 พบเขาและเธอว์เหล่านี้ได้ทุกวันศุกร์ เที่ยงตรง ที่ Varasarn Press ที่นี่ที่เดียว

ความรู้สึกของคุณหลังอ่านบทความนี้เป็นอย่างไร ?

Like ถูกใจ
0
Love รักเลย
0
Haha ตลก
0
Sad เศร้า
0
Angry โกรธ
0

More in:Articles

Articles

มันคือแป้ง มันคือแฟ้บ : สื่อ อำนาจ และการประกอบสร้างความจริงในสังคมไทย

 เรื่อง: ไม้แดง รังสิต ภาพ: วรนิษฐ์  ภัคคะศรีโรจน์ เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม ที่ผ่านมา สำนักข่าวแห่งหนึ่งขึ้นพาดหัวในโซเชียลมีเดียเกี่ยวกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในคลองรังสิต หลังชาวบ้านได้กลิ่นเหม็นจากฟองขาวในน้ำดำและขอให้ช่วยตรวจสอบว่า  ฟองในคลองคือแฟ้บ! นักข่าวสอบถาม “จนท.กรมชลฯ” ...
Articles

มองสังคมที่กำลังจะพัง กับความอิสระของสื่อและการสื่อสาร

เรื่อง : Mother Mad Grey ภาพ: วรุตม์ พงศ์พิพัฒน์ โลกทุกวันนี้เหมือนจะอยู่ยาก มีเรื่องมาให้กระทบใจตลอดเวลา ทั้งที่ทำให้โกรธ เกลียด กลัว เราถูกดึงให้เลือกข้างในโลกเสมือนและโลกจริง เหตุการณ์ใหม่เข้ามาแทนที่เหตุการณ์เก่า ...
Articles

สื่อสาธารณะยังจำเป็นอยู่ไหม? สัมผัสด้วยตัวเองใน NEWS TOWER เกมบริหารสำนักข่าวแบบไม่อิสระ

นักเขียน รณรต วงษ์ผักเบี้ยกราฟิก ณิชกุล หวังกลุ่มกลาง ในระยะหลังมานี้ ไม่ว่าจะเลื่อนหน้าฟีดเฟซบุ๊กของผู้เขียนอย่างไร ก็หนีไม่พ้นข่าวที่รัฐบาลเสนอให้เปลี่ยนที่มารายได้ของไทยพีบีเอสอันเป็นข้อถกเถียงกันอยู่ตอนนี้ว่าไทยพีบีเอสอาจจะโดนเปลี่ยนจากที่มีรายได้จากการเก็บ ‘ภาษีเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะอย่าง (Earmarked Tax)’ จากผู้ค้าเหล้าและบุหรี่ มาเป็นรัฐโยกงบเหล่านั้นเข้าคลังกลางก่อน แล้วจึงจัดสรรปันส่วนในรูปของงบประมาณประจำปี ในตอนแรกผู้เขียนไม่ได้ติดใจแต่อย่างใด ...
Articles

เมื่อใครบางตัวกำลังบินอยู่: ชวนมองความหลากหลายทางชีวภาพที่ซ่อนอยู่รอบตัวเรา

เขียน ณัฏฐณิชา มาลีวรรณ กราฟิก รณรต วงษ์ผักเบี้ย เคยสงสัยหรือเปล่าว่านกที่เกาะบนสายไฟพวกนั้นคือนกอะไร เคยสงสัยบ้างไหม ว่าต้นไม้ที่เห็นอยู่รอบตัวคือต้นอะไรกันแน่ บางคนอาจจะบอกว่า “ไม่รู้สิ ช่างมันเถอะ ก็นกเหมือนๆ กัน มีปีกบินได้ ...
Articles

50 ปี 6 ตุลา: ความทรงจำที่ยังไม่จางหาย

เขียน ณิชกุล หวังกลุ่มกลาง ภาพถ่าย ณิชกุล หวังกลุ่มกลาง รณรต วงษ์ผักเบี้ย และกัลย์สุดา ทองดี กราฟิก รณรต วงษ์ผักเบี้ย รำลึกคือการหวนคิดถึงบุคคล สถานที่ ...
0 %

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    Always Active

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • Google Analytics

    คุ้กกี้ที่เราเก็บไป จะนำไปใช้เพื่อประกอบการวิเคราะห์การอ่านบทความ/ข่าวภายในเว็บไซต์เท่านั้น จะไม่มีการนำข้อมูลผู้ใช้ไปใช้ในเชิงพาณิชย์แต่อย่างใด

Save