LifestyleSocialWritings

พระมหาเทวีเจ้า: มากกว่าแค่ ‘ตลก’

เรื่อง : สาธิต สูติปัญญา
ภาพประกอบ : veris

ช่วงเดือนมีนาคมที่ผ่านมา ชื่อ ‘พระมหาเทวีเจ้า’ หรือ บุหงาวลัย คงขวัญ (ชาติ) ชาวปัตตานี วัย 37 ปี เป็นหนึ่งชื่อที่พูดถึงกันมากที่สุดทั้งในโลกออนไลน์และออฟไลน์จากคลิปแจ้งเกิดขณะที่เธอ ‘วีน’ ใส่ช่างทำผมเพื่อนสนิท ด้วยบุคลิกสนุกสนาน เป็นกันเอง เข้าถึงได้ง่าย และวิธีการพูดที่ตรงไปตรงมาทำให้มีคนเข้ามาดูคลิปนั้นจำนวนมาก เพื่อนของเธอจึงเปิดเฟซบุ๊กแฟนเพจ วีน (veen) ขึ้นมาเพื่อสื่อสารกับกลุ่มผู้ติดตาม โดยปัจจุบันมีคนกดถูกใจกว่า 600,000 คน ซึ่งทำให้เธอได้รับเชิญให้ไปออกรายการต่างๆ มากมาย เช่น รายการแฉ ทางช่องจีเอ็มเอ็ม25 และรายการ โหนกระแส ช่องไทยทีวีสีช่องสาม

หนึ่งข้อสังเกตที่น่าสนใจเกี่ยวกับ บุหงาวลัย คือการถูกมอบตำแหน่งหรือที่เรียกกันในกลุ่มผู้ติดตามว่า ‘อวยยศ’ จากเดิมที่เป็นประชาชนคนธรรมดาให้เป็น ‘พระมหาเทวีเจ้าแห่งเมืองทิพย์’ โดยที่มาที่ไปเกิดขึ้นจาก บุหงาวลัย ชอบดูเพลิงพระนาง ละครที่ได้รับความนิยมไปทั่วประเทศในปี พ.ศ. 2560 ซึ่งมีดาราระดับซุปเปอร์สตาร์เมืองไทย อย่างอั้ม พัชราภา ไชยเชื้อ และยุ้ย จีรนันท์ มะโนแจ่ม ร่วมแสดง โดยคำว่าเมืองทิพย์ ที่ต่ออยู่ท้ายชื่อของพระมหาเทวีเจ้า ก็คือเมืองในละครดังกล่าว

หลังจากได้รับการอวยยศให้เป็นพระมหาเทวีเจ้าแห่งเมืองทิพย์ ก็มีกลุ่มคนจำนวนหนึ่งนำคำราชาศัพท์ไปใช้กับบุหงาวลัยซึ่งก็เป็นการเพิ่มความตลกและน่าสนใจให้กับคาแรกเตอร์ของเธอ ไม่ว่าจะเป็น การตะโกน ‘ทรงพระเจริญ’ ขณะมารอพบเธอที่ห้างสรรพสินค้าสยามพารากอน การเรียกรถไฟที่เธอนั่งจากปัตตานีเข้ามาในกรุงเทพฯว่า ‘รถไฟพระที่นั่ง’ หรือแม้กระทั่งการคลานเข้าไปหาเพื่อขอให้เธออวยยศให้ เหล่านี้คือปรากฏการณ์ทางสังคมที่น่านำมาคิดต่อว่าการนำวัฒนธรรมของชนชั้นสูงของสังคมไทยอย่างการใช้คำราชาศัพท์มาใช้กับบุคคลธรรมดา มีความหมายอื่นใดมากไปกว่า ‘ความตลก’ หรือไม่

ความตลกกับสังคม

หลายคนอาจมองว่าความตลกเป็นสิ่งธรรมดาทั่วๆ ไปที่เห็นได้ในชีวิตประจำวัน แต่ถ้าลองมองลึกเข้าไปด้วยแว่นตาของนักสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาอาจจะพบปัจจัยเชิงโครงสร้างเบื้องหลังที่ซ่อนอยู่

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ อาจินต์ ทองอยู่คง อาจารย์ประจำคณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อธิบายว่า “ถ้ามองแบบสังคมวิทยาฯ เราจะไม่มองว่ามันเป็นแค่เรื่องตลก เราจะพยายามตีความหรือทำความเข้าใจปรากฏการณ์นั้นเพื่อให้เห็นปัจจัยเชิงโครงสร้าง หรือความเป็นสังคมเบื้องหลังปรากฏการณ์นั้นๆ”

มากไปกว่านั้น มุกตลกมักสะท้อนมิติทางสังคม  มุกตลกในแต่ละพื้นที่มีความแตกต่างกันไปตามวัฒนธรรม มุกตลกของไทยก็จะไม่เหมือนมุกตลกที่อเมริกา และมุกตลกที่อเมริกาก็จะไม่เหมือนมุกตลกที่ญี่ปุ่น ดังนั้นการที่บุคคลใดบุคคลหนึ่งจะเข้าใจมุกตลกได้ บุคคลนั้นต้องเข้าใจวัฒนธรรมที่มุกตลกนั้นอยู่ด้วย

กล่าวอย่างเฉพาะเจาะจงถึงกรณีพระมหาเทวีเจ้า การที่กลุ่มคนจำนวนหนึ่งพร้อมใจกันใช้คำราชาศัพท์ เพื่อหวังว่าจะสร้างความตลกจากการล้อเลียน (parody) ราวกับว่า บุหงาวลัย เป็นชนชั้นสูง อาจกล่าวได้ว่าการกระทำดังกล่าวเป็นปรากฏการณ์ที่บ่งชี้ว่ากลุ่มคนที่พร้อมใจกันใช้คำราชาศัพท์ข้างต้นนั้น คือกลุ่มคนที่อยู่ในสังคมและวัฒนธรรมเดียวกัน และเข้าใจ ‘ความตลก’ ที่สะท้อนผ่านชนชั้นในสังคมดังกล่าวเป็นอย่างดี

แนวคิดเรื่องอิทธิพลของอารมณ์ขันจากมุกตลก

อาจารย์นิธิ เอียวศรีวงศ์ นักคิด นักเขียน และอดีตอาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เคยเล่าเกี่ยวกับอารมณ์ขันไว้ในส่วนหนึ่งของหนังสือ ‘(ต่าง) คิดในคอก (ตน); ว่าด้วยวัฒนธรรมและวิธีคิด’ ไว้อย่างน่าสนใจว่า

“อารมณ์ขันทำลายการแบ่งระดับชั้นของอำนาจ เกียรติยศ อภิสิทธิ์ และความศักดิ์สิทธิ์ลงทั้งหมด แต่ผมพูดไม่ถูกทีเดียวนักเพราะระดับชั้นของสิ่งเหล่านั้นยังดำรงอยู่ในสังคมต่อไป แต่อารมณ์ขันทำให้ผลของมันลดเหลือน้อยเสียจนไร้ความหมาย ไม่ว่าคุณจะแน่มาจากไหนก็ตาม แต่ถ้าคุณถูกหัวเราะ คุณก็คือคนที่เท่าเทียมกับคนอื่น ความคิดอันเริดหรูของคุณต้องตกอยู่ภายใต้การพินิจพิเคราะห์เหมือนความคิดดาษๆ อันอื่น รถเบนซ์ของคุณถูกทำให้เท่ากับแท็กซี่ยี่ห้อแดวู”

ด้านผู้ช่วยศาสตราจารย์ อาจินต์ ทองอยู่คง อธิบายกับผู้เขียนว่า นอกจากมุกตลกจะสร้างอารมณ์ขันให้ผู้ฟังแล้ว อารมณ์ขันจากมุกตลกยังสามารถทำให้เรื่องที่เคยพูดถึงได้ยากในบางสังคมกลายเป็นเรื่องที่พูดถึงได้ โดยในช่วงแรกผู้คนอาจกล้าๆ กลัวๆ ที่จะนำสิ่งที่ว่ากันว่าไม่สามารถนำมาพูดเล่นได้ มาพูดถึงด้วยความขบขัน แต่สุดท้ายถ้าการกระทำดังกล่าวถูกทำซ้ำไปเรื่อยๆ เส้นแบ่งของสิ่งที่พูดถึงได้ยากนั้นจะค่อยๆ จางไป

ตลกกับบริบทสังคมที่เปลี่ยนไป

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ อาจินต์ อธิบายเพิ่มเติมว่า ถ้าย้อนกลับไปประมาณ 10 ปีที่แล้ว มุกตลก มักผลิตซ้ำหัวข้อเกี่ยวกับการ เหยียดเพศ (sexism) การกลัวผู้มีความหลากหลายทางเพศ (homophobia) รวมไปถึงการเหยียดชาติพันธุ์ (racism) แต่ปัจจุบัน มุกตลกเหล่านั้นถูกนำมาใช้น้อยลง และเริ่มมีมุกใหม่ๆ เช่นมุกตลกที่ชวนคิดเกี่ยวกับสถาบันต่างๆ ของสังคมมาให้เห็นมากขึ้น

อันจะเห็นได้จากสื่อสังคมออนไลน์ที่ในปัจจุบันมีคนจำนวนหนึ่งพยายามท้าทาย และตั้งคำถามต่อสถาบันต่างๆ ในสังคมผ่านการทำให้สถาบันเหล่านั้น ‘ตลก’  ไม่ว่าจะเป็นสถาบันศาสนา สถาบันครอบครัว หรือแม้กระทั่งสถาบันพระมหากษัตริย์ ตัวอย่างเช่น การนำรูปเศียรของพระพุทธรูปมาใส่แทนหัวของบุคคลจริงในรูปถ่ายเพื่อโพสต์ลงในสื่อสังคมออนไลน์ การวาดภาพล้อเลียนสถาบันต่างๆ ของนักวาดการ์ตูนเสียดสีสังคมอย่าง ‘บัญชา คามิน’ และการล้อเลียนโดยการนำคำราชาศัพท์มาเรียกบุคคลธรรมดาอย่างในกรณีพระมหาเทวีเจ้า เป็นต้น

ตลกกับสถาบันชั้นสูงของสังคม

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ อาจินต์ ชี้ให้เห็นถึงบริบทที่เปลี่ยนไปของมุกตลก เกี่ยวกับสถาบันชั้นสูงของสังคมไทยว่า “ลองย้อนกลับไปรัชกาลก่อน ถ้ามีคนเล่นมุกตลกเกี่ยวกับคำราชาศัพท์ เรียกตัวเองว่าเป็นพระมหาเทวีเจ้าแบบนี้ มันจะตลกหรือเปล่า ผมไม่แน่ใจ ณ ตอนนั้นมันอาจไม่ตลกเลยด้วยซ้ำ เหล่านี้คือภาพสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย” พร้อมบอกว่าการสังเกตมุกตลกที่เกิดขึ้นหรือหายไปในสังคมจะช่วยให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของสังคมได้  

อย่างไรก็ตาม ผู้ช่วยศาสตราจารย์ อาจินต์ ย้ำกับผู้เขียนว่า ในกรณีพระมหาเทวีเจ้า เขามองว่ามันไม่สามารถขยายเพดานในการพูดคุยเกี่ยวกับสถาบันชั้นสูง โดยเฉพาะสถาบันพระมหากษัตริย์ได้แล้ว เพราะเพดานในการพูดคุยเรื่องดังกล่าวมันถูกดันขึ้นไปสูงมากแล้ว เขามองว่าปรากฏการณ์พระมหาเทวีเจ้าเป็นแค่การผลิตซ้ำเนื้อหาเดิมๆ และปรากฏการณ์นี้เป็นแค่ผลของการท้าทายที่เกิดมาก่อนหน้าของเพจและกลุ่มคนที่กล่าวมาแล้วทั้งหมดเท่านั้น

ความรู้สึกของคุณหลังอ่านบทความนี้เป็นอย่างไร ?

Like ถูกใจ
2
Love รักเลย
1
Haha ตลก
0
Sad เศร้า
0
Angry โกรธ
0

Comments are closed.

More in:Lifestyle

Writings

ผู้ดูแลคนพิการคือสมาชิกในครอบครัวของฉัน

เรื่องและภาพประกอบ : อารีย์วรรณ อมรเดชเทวินทร์ ย้อนกลับไปเมื่อหลายเดือนก่อนหน้านี้ ขณะที่ฉันกำลังทำความสะอาดข้าวของเก่าๆ ในห้องเก็บของอยู่ สายตาก็พลันเหลือบไปเห็นกล่องพลาสติกใสมีฝาปิด ด้านในอัดแน่นไปด้วยอัลบั้มรูปภาพตั้งเรียงซ้อนกันอย่างเป็นระเบียบ  ฉันตัดสินใจนั่งลงบนพื้นแล้วเปิดฝากล่องออก ค่อยๆ หยิบอัลบั้มแต่ละเล่มออกมาเปิดดูด้วยความสงสัย รูปทั้งหมดหลายร้อยใบล้วนเป็นรูปครอบครัวของฉัน มันได้รับการเก็บรักษาไว้อย่างดีในซองพลาสติกใสของอัลบั้ม ทว่าน่าเสียดายที่ไม่มีใครเขียนวันเดือนปีระบุเอาไว้ ...

Writings

แตก 4 ซีซัน 4 ประเด็นของซีรีส์เพศศึกษา

เขียน จิรัชญา นุชมี ภาพ กัญญาภัค วุฒิรักขจร Sex Education คือซีรีส์ออริจินัลจาก Netflix ที่โด่งดังและจัดจ้านในประเด็นการเล่าถึงเรื่องเพศศึกษา อย่างชัดเจนและตรงไปตรงมา ทว่าไม่ใช่เพียงประเด็นเรื่อง เพศ เท่านั้น ...

Writings

Dear Dorothea ยังมีที่ว่างให้ฉันอยู่ไหม

เขียน กัญญพัชร กาญจนเจตนี ภาพ กัญญาภัค วุฒิรักขจร บทเปิดจากภาพยนตร์เพื่อน (ไม่) สนิทบอกไว้ว่าทั้งชีวิตคนเราจะมีเพื่อนได้แค่ 150 คน จากการคำนวณด้วยสมการของนักวิทยาศาสตร์ โดยใน 150 คน ...

Writings

ห้ามพลาดกับศึกที่ไม่มีครั้งที่ 2 ใน Haikyuu!!  เดอะมูฟวี่ “ศึกตัดสินแห่งกองขยะ”

เขียนและภาพ : ศิรประภา ศรีดาจันทร์ Haikyuu (ハイキュー!!) หรือ ไฮคิว!! คู่ตบฟ้าประทาน เป็นการ์ตูนเกี่ยวกับกีฬาวอลเลย์บอลนักเรียนม.ปลายในญี่ปุ่น ผลงานของอาจารย์ฟุรุดาเตะ ฮารุอิจิ ถูกตีพิมพ์ในนิตยสาร Weekly Shonen ...

Writings

ตุ๊กตาหมีกับการเป็นสัญลักษณ์ความอบอุ่น 

เขียน : จิตริณี แก้วใจ  ภาพ : ศิรประภา ศรีดาจันทร์  หลายคนคงเคยมีช่วงเวลาที่ชื่นชอบสิ่งที่เรียกว่าตุ๊กตาหมี  เพราะการมีตุ๊กตาหมีให้กอดหรืออยู่เคียงข้างกายนั้น สร้างความรู้สึกผ่อนคลาย คลายความเหงา และสร้างความรู้สึกอบอุ่นใจได้เป็นอย่างดี  ซึ่งอาจเป็นเพราะความสามารถพิเศษเหล่านี้ของเจ้าตุ๊กตาหมี ทำให้มีวันที่เรียกว่า ...

Writings

Girls And Boys by Jenny Han เด็กหนุ่มเด็กสาวในแบบฉบับของเจนนี่ ฮานส์

เขียน : จิรัชญา นุชมี ภาพ : จิรัชญา นุชมี และ ศิรประภา ศรีดาจันทร์ หากใครเป็นสาวกซีรีส์ฝรั่งก็คงจะเคยได้ยินชื่อ To All The ...

0 %

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    Always Active

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • Google Analytics

    คุ้กกี้ที่เราเก็บไป จะนำไปใช้เพื่อประกอบการวิเคราะห์การอ่านบทความ/ข่าวภายในเว็บไซต์เท่านั้น จะไม่มีการนำข้อมูลผู้ใช้ไปใช้ในเชิงพาณิชย์แต่อย่างใด

Save