เรื่องและภาพ : จักรพรรดิ พีชาตะนันท์
“ไอเ-ย มหาลัยมันเปลืองยาดมจังวะ” ข้อความตัดพ้อเชิงขำขันจากผู้ใช้งาน X รายหนึ่ง (Twitter เดิม) ที่มีผู้คนเห็นด้วยและกดปุ่มรีโพสต์ไปมากกว่าหนึ่งหมื่นหนึ่งพันครั้ง ประกอบกับภาพสะท้อนในกระจกที่ปรากฏอยู่ตรงหน้า ภาพของนักศึกษาชายคนหนึ่งที่มือขวากำลังพิมพ์งานอย่างขะมักเขม้น และมือซ้ายที่กำลังกำกระปุกยาดมสีเขียวเอาไว้แน่น คงจะพอเป็นหลักฐานที่ยืนยันได้ว่ายาดมเป็นหนึ่งอาวุธสำคัญที่จำเป็นกับนักศึกษาไทยและกำลังมีแนวโน้มที่จะได้ขึ้นแท่นเป็นหนึ่งอาวุธสำคัญของซอฟต์พาวเวอร์ไทยส่งไปเฉิดฉายยังต่างประเทศ
ทำไมนักศึกษาถึงชอบดมยาดม?
โดยปกติเมื่อเราถูกถามว่า “ทำไมถึงชอบดมยาดม?” เราก็มักจะตอบตามความเคยชินว่า “เพราะมันหอม” “เพราะมันสดชื่นดี” แต่นี่ก็อาจไม่ใช่สาเหตุที่แท้จริงก็ได้ ถ้าหากจะหาเหตุผลจริง ๆ ที่เราชอบดมยาดมกันก็คงคาดเดาได้สองสาเหตุ สาเหตุแรก เนื่องจากประเทศไทยเป็นประเทศเขตร้อนที่จะต้องเผชิญกับสภาพอากาศที่ร้อนเหมือนอยู่ในหม้อทอดไร้น้ำมันตลอดทั้งปี เมื่อร่างกายคนเราต้องเผชิญกับความร้อนเป็นเวลานาน ก็อาจจะทำให้เกิดอาการอ่อนล้า อ่อนเพลีย วิงเวียนศีรษะ และหน้ามืดได้ง่าย ยาดมที่มีสรรพคุณช่วยบรรเทาอาการดังกล่าวได้จึงเป็นสิ่งที่ตอบโจทย์ความต้องการของคนไทยได้เป็นอย่างดี โดยทั่วไปนั้น ยาดมจะประกอบไปด้วยส่วนผสมของสมุนไพรหลายชนิด ที่ช่วยในการบรรเทาอาการวิงเวียนศีรษะ หน้ามืด ตาลาย หายใจไม่ออก และช่วยให้กลิ่นหอมสดชื่น ยกตัวอย่างเช่น พิมเสน, การบูร, เกล็ดสะระแหน่, น้ำมันยูคาลิปตัส และสมุนไพรอื่น ๆ อีกมากมาย
นอกจากอากาศที่ร้อนแล้ว อีกหนึ่งสาเหตุที่อาจจะทำให้ผู้ใช้ที่เป็นนักศึกษาวิงเวียนศีรษะ ตาลายได้เช่นกันก็คือความเครียดจากการเรียน ไม่ว่าจะเป็นการบ้านกองโต รายงานความยาวหนึ่งร้อยหน้ากระดาษ หรือข้อสอบปลายภาคสุดหฤหรรษ์ ซึ่งก็ต่างเป็นตัวจุดชนวนความเครียดของนักศึกษาได้ทั้งสิ้น ดังนั้นการดมยาดมจึงสามารถช่วยบรรเทาอาการวิงเวียนดังกล่าวได้ รวมไปถึงช่วยผ่อนคลายความเครียดด้วยการผสมกลิ่นหอมของสมุนไพรตามภูมิปัญญาไทย ที่มีคุณสมบัติคล้ายกับการทำสุคนธบำบัดหรือกลิ่นบำบัด (Aromatherapy) นั่นเอง
ยาดมจัดได้ว่าเป็นหนึ่งยาสามัญประจำบ้านสุดคลาสสิก ที่ไม่ว่าเราจะมองไปทางไหนก็จะเจอ ทั้งแบบหลอดและแบบกระปุก หน้าตาสีสันแตกต่างกันออกไปตามการออกแบบของแต่ละยี่ห้อ รวมถึงกลิ่นที่แตกต่างกันออกไปตามส่วนประกอบของยาดมยี่ห้อนั้น ๆ แต่ถึงแม้จะมีหน้าตาและกลิ่นที่แตกต่างกัน แต่ยาดมทุกหลอดต่างสามารถทำหน้าที่บรรเทาอาการวิงเวียนศีรษะ หน้ามืด ตาลาย หายใจไม่ออก และใช้เพื่อช่วยสร้างความผ่อนคลายได้ในสรรพคุณคล้ายคลึงกัน จึงไม่น่าแปลกใจที่ยาดมจะสามารถเอาชนะใจคนไทยรวมทั้งกลุ่มวัยรุ่นคนรุ่นใหม่ได้อย่างง่ายดาย
ยาดม จากยาสามัญประจำบ้านสู่อุตสาหกรรมระดับพันล้าน
ถึงแม้เราจะไม่สามารถระบุได้ว่าคนไทยเริ่มใช้ยาดมมาตั้งแต่เมื่อไหร่ แต่หากนับตามจำนวนปีที่ผลิตของยาดมยี่ห้อเก่าแก่ที่สุดของไทยที่เริ่มผลิตมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2479 นั้นก็หมายความว่าคนไทยมียาดมที่เป็นรูปเป็นร่างใช้มานานกว่า 88 ปีแล้ว เริ่มต้นจากยาดมพีเป็กซ์หลอดสีแดงทรงป้อม ๆ เหมือนดินสอกุด ๆ ที่เป็นต้นแบบของยาดมตราโป๊ยเซียน นำมาสู่การเกิดขึ้นของยาดมแบรนด์ใหม่ ๆ มากมายในท้องตลาด ทั้ง เป๊ปเปอร์มิ้นท์ ฟิลด์, หงส์ไทย, เฌอเอม, โบว์แดง, วังว่าน และแบรนด์อื่น ๆ อีกมากมาย จนมาสู่ยุคที่ยาดมกลายเป็นอุตสาหกรรมที่มีมูลค่ารวมเกือบ 4,500 ล้านบาทในปี พ.ศ. 2564 จากยาดมที่เป็นสมุนไพรภูมิปัญญาพื้นบ้าน ผลิตใช้กันในประเทศ กลับกลายมาเป็นสินค้าที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้อย่างมากมายมหาศาลและมีชื่อเสียงไปทั่วภูมิภาคและทั่วโลก
จากการประเมินของ บริษัท เบอร์แรม (1958) จำกัด บริษัทผู้ผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์เป๊ปเปอร์มินท์ ฟิลด์และเซียงเพียงอิ๊ว ในปี พ.ศ. 2564 ระบุว่าจากการประเมินฐานประชากรไทยที่น่าจะใช้ยาดมคาดว่ามีไม่ต่ำกว่า 10% ของประชากรที่ใช้ยาดม และส่วนใหญ่มีโอกาสซื้อมากกว่าหนึ่งชิ้นเนื่องจากเป็นหนึ่งในสินค้าที่มีโอกาสหายได้บ่อย ทั้งทำหายเอง โดนเพื่อนยืมไป หรือทำไส้ยาดมหก จึงประเมินตัวเลขขั้นต่ำที่ยาดม 2 ชิ้นต่อคนไทยหนึ่งคน ดังนั้นเมื่อนำมาคำนวณกับราคาเฉลี่ยราว 20 – 30 บาทก็จะได้มูลค่าของตลาดยาดมคร่าว ๆ อยู่ที่ประมาณ 4,500 ล้านบาท เรียกได้ว่าดมกันอย่างบ้าระห่ำเลยทีเดียว และยังคงมีแนวโน้มที่จะเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ อย่างไม่หยุดพักตามการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ของบริษัทต่าง ๆ เพื่อตอบโจทย์กลุ่มคนรุ่นใหม่ให้ได้มากที่สุด ทั้งการปรับปรุงกลิ่น, รูปร่างหน้าตาของยาดมให้มีความสวยงาม ทันสมัยมากยิ่งขึ้น รวมไปถึงช่องทางการจำหน่ายที่เข้าถึงคนรุ่นใหม่ได้ง่ายยิ่งขึ้น
Hello, my name is ยาดม from Thailand!!
ในเมื่อยาดมมีเสียงลือเสียงเล่าอ้างว่าเป็นไอเทมยอดฮิตของคนไทยขนาดนี้ ชาวต่างชาติที่ได้มีโอกาสแวะมาเมืองไทยทั้งทีก็คงพลาดไม่ได้ที่จะทดลองซื้อยาดมของดีคู่ใจคนไทยมาทดลองใช้กันเสียหน่อย เพียงแค่เปิดฝา สูดหายใจลึก ๆ นักท่องเที่ยวต่างก็พากันตกหลุมรัก ถูกอกถูกใจจนต้องขอหิ้วกลับบ้านกันยกใหญ่ หรือบ่อยครั้งก็เป็นคนไทยเองที่เป็นคนนำซอฟต์พาวเวอร์นี้ไปเผยแพร่สู่ต่างชาติ บางคนไปทำงาน บางคนไปเรียนแลกเปลี่ยนที่ต่างประเทศก็พกพายาดมคู่ใจไปด้วยและแบ่งปันให้กับเพื่อนใหม่ชาวต่างชาติได้ทดลองใช้ ถึงแม้ในครั้งแรกที่เห็นชาวต่างชาติส่วนใหญ่อาจจะรู้สึกสงสัยและประหลาดใจว่าคนไทยดมอะไรกันตลอดเวลา จนหลายครั้งก็ถูกเข้าใจผิดว่าเป็นสารเสพติดหรือเปล่า แต่เมื่อได้ลองใช้แล้วต่างก็พากันตกตะลึงและประทับใจในความน่าอัศจรรย์ของกลิ่นยาดมไทยไปตาม ๆ กัน ผู้ใช้งาน X รายหนึ่ง (Twitter เดิม) เคยเล่าว่าในครั้งแรกที่เพื่อนชาวต่างชาติของเขาได้ทดลองดมยาดม ถึงกับตกตะลึงจนถึงขั้นตั้งฉายาให้ยาดมไทยว่าเป็นถังออกซิเจนขนาดพกพาเลยทีเดียว
อาจกล่าวได้ว่ายาดมน่าจะเป็นอีกหนึ่งอำนาจละมุนที่น่าสนใจทั้งในมิติของความเป็นเอกลักษณ์ แปลกใหม่ในสายตาชาวต่างชาติ และในแง่ของการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ ใครจะไปคิดว่ายาดมหลอดเล็ก ๆ เหล่านี้จะสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ถึงหลักพันล้านด้วยตัวของมันเอง แต่ก็เป็นเรื่องน่าเสียดายอีกเช่นกัน ที่เราแทบไม่เคยเห็นภาพยาดมไทยได้รับการผลักดันจากรัฐบาลในฐานะซอฟต์พาวเวอร์ส่งออกไปยังต่างชาติอย่างจริงจัง ทั้งที่ยาดมเองก็อาจถูกจัดกลุ่มได้ว่าเป็นซอฟต์พาวเวอร์ที่ประสบความสำเร็จและมีชื่อเสียงได้ จากการถูกเลือกไปเป็นของฝากยอดฮิต หรือการเข้าไปอยู่ในมือของศิลปิน ดนดังระดับโลกโดยไม่ต้องพึ่งพากลไกการโฆษณา ทั้งลิซ่า วง BLACKPINK, แฮร์รี่ สไตล์ (Harry Styles), หนุ่ม ๆ จากวง GOT7 แบมแบม, แจ็คสัน หวัง (Jackson Wang), มาร์ค ต้วน (Mark Tuan) รวมถึงยองแจ (Youngjae) นอกจากนี้ยังมีศิลปินคนดังต่างชาติอีกมากมายที่เคยมีโอกาสได้ใช้และรู้สึกประทับใจในยาดมของไทย
ถึงแม้ยาดมจะถูกมองว่าเป็นของพื้น ๆ ธรรมดาทั่วไปเมื่ออยู่ในประเทศไทย แต่เมื่อยาดมไปอยู่ในต่างประเทศ กลับถูกมองว่าเป็นอะไรที่แปลกใหม่และน่าประทับใจพอ ๆ กันกับซอฟต์พาวเวอร์ขึ้นชื่อของไทยอย่างต้มยำกุ้ง เผลอ ๆ อาจจะน่าสนใจกว่าต้มยำกุ้งเสียด้วยซ้ำ มันจะดีแค่ไหนกัน ถ้าหากวันหนึ่งยาดมไทยจะได้รับการสนับสนุนที่ดีจากรัฐบาล กลายเป็นสินค้าไทยที่รู้จักไปกันทั่วโลกเหมือนกับที่คนรู้จักต้มยำกุ้ง เราอาจจะได้เห็นภาพชาวอเมริกันเปิดร้านขายยาดมนำเข้าจากไทยอยู่กลางนิวยอร์ค มีการประกวดเฟ้นหาสุดยอดวัตถุดิบทำยาดม มีภาพโฆษณาของยาดมแบบใหม่ในดีไซน์ที่ไม่เคยมีใครเห็นมาก่อน เพียงแค่คิดก็น่าสนุกแล้ว อดใจรอเห็นยาดม ไพ่ลับซอฟต์พาวเวอร์ของไทย ตีตื้นต้มยำกุ้งแล้วก้าวขึ้นไปเป็นสุดยอดซอฟต์พาวเวอร์บนเวทีโลกไม่ไหวเสียแล้ว
อ้างอิงข้อมูล
https://www.brandage.com/article/26035
https://www.marketthink.co/17817
https://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/892284
https://www.bangkokbiznews.com/business/914970
ความรู้สึกของคุณหลังอ่านบทความนี้เป็นอย่างไร ?
ถูกใจ
รักเลย
ตลก
เศร้า
โกรธ
